Чинагийн ГАЛСАН
1 жил, 7 сар өмнө


Нэрт зохиолч, соён гэгээрүүлэгч

1944 оны 12-р сарын 26-нд Баян-Өлгий аймгийн Цэнгэл суманд малчин ард Чинагийн хөвүүн болон төржээ. Бага, бүрэн дунд сургууль төгсөөд МУИС-ын монгол хэл, уран зохиолын ангид суралцаж байгаад Герман улсын Хүмболтын их сургууль дүүргэсэн. МУИС-д герман хэлний багш болон сонин сэтгүүлийн газарт сурвалжлагч, утга зохиолын ажилтан хийж байгаад уран бүтээлээ дагнан Монгол, Герман, Европын улсуудад ном бүтээлээ туурвидаг. Ч.Галсан бол Монголоос уран бүтээлээрээ өрнө дахинтай шууд харилцаж өөрийн гэсэн уншигчидтай болсон цорын ганц зохиолч юм. Түүний зохиолыг Германы алдарт зохиолч Эрвин Штритматер, нэрт эрдэмтэн Эрика Таубе нар өндөр үнэлсэн байдаг. Одоогоор нийт 42 ном бүтээснээс 35 номоо Герман хэлээр хэвлүүлсэн. Зарим бүтээл нь 20,000 гаруй хувь борлуулагдаж байсан.

Боруулсан номныхоо орлогоор “Чинагийн Галсан” сан байгуулж Монгол Улсдаа 1 сая мод тарих зорилго тавьж, Мод үржүүлгийн газар байгуулж одоогоор 240,000 мод тарьж ургуулаад байна. Тэрээр Арабын Сахарын цөлийг ногооруулахад том үүрэг гүйцэтгэсэн Бороо оруулагч төхөөрөмжийг Монголдоо бүтээлгэхийн тулд олон жил зүтгэсэн бөгөөд уг төхөөрөмжийг бүтээдэг Алжирын иргэн Mажид Абдул Азизтай хамтран 50 сая төгрөгний санхүүжилтээр 2012 оны 9 сард Монголдоо бүтээсэн байна.

УРАН БҮТЭЭЛ
Уран бүтээлээ дунд сургуульд байхаас эхэлсэн. Анхны зохиол нь Тува туужууд нэрээр 1981 онд герман хэлээр хэвлэгдсэн. Хожим нь Аянгат цагийн тууж, Арван сарын тэнгэр дор тууж болон, Алаг хорвоогийн гэрэл, сүүдэр аян замын тэмдэглэл, Эр хар сур яруу найргийн номуудаа монгол хэлээр хэвлүүлсэн.

Англи хэлээр
2004 All the Paths Around Your Yurt (online poetry translation from Alle Pfade um deine Jurte, 1995)
2004 You Will Always Be Untamable (online poetry translation from Nimmer werde ich dich zähmen können, 1996)
2004 Cloud Dogs (online poetry translation from Wolkenhunde, 1998)
2004 Oracle Stones as Red as the Sun: Songs of the Shaman (online poetry translation from Sonnenrote Orakelsteine, 1999)
2004 The Stone Man at Ak-Hem (online poetry translation from Der Steinmensch zu Ak-Hem, 2002)
2006 The Blue Sky: A Novel (translation in print from Der blaue Himmel, 1994)
2007 Beyond the Silence (online poetry translation from Jenseits des Schweigens, 2006)

Герман хэлээр (Англи орчуулгын гарчигтай хамт)
1981 "Eine tuwinische Geschichte und andere Erzählungen" (A Tuvan Story and other short stories)
1993 "Das Ende des Liedes" (The End of it)
1994 "Der blaue Himmel" (The Blue Sky)
1995 "Zwanzig und ein Tag" (Twenty-One Days)
1996 "Nimmer werde ich dich zähmen können" (Never Will I Tame You)
1997 "Die Karawane" (The Caravan)
1997 "Im Land der zornigen Winde" (In the Land of the Angry Winds, with co-author Amelie Schenk)
1997 "Der siebzehnte Tag" (The Seventeenth Day)
1999 "Die graue Erde" (The Grey Earth)
1999 "Der Wolf und die Hündin" (The Wolf and the Bitch)
2000 "Der weiße Berg" (The White Mountain)
2001 "Dojnaa"
2002 "Tau und Gras" (Dew and Grass)
2004 "Das geraubte Kind" (The Robbed Child)
2008 "Das Menschenwild"
2008 "Die Rückkehr"

Шагнал
1992 Герман хэлээр зохиолоо бичиж дэлхийн утга зохиолын санд хувь нэмрээ оруулсан гадаадын зохиолчид олгодог Аделберт фон Шамиссогийн шагнал. Шамиссогийн шагнал хүртсэн дэлхийн арав дахь, Ази тивийн анхны зохиолч.
1995 Жил бүр герман хэлээр гарсан уран зохиолын шилдэг номд олгодог Пуххаймын шагналыг Дуу амрах цагаар туужийн номоороо
2001 Герман хэлт уран зохиолыг хөгжүүлэхэд дорвитой хувь нэмэр оруулсан учир Х. Додрерийн шагналыг
2002 Улс түмний хооронд соёл түгээх ажилд гаргасан өндөр амжилтыг үнэлэн олгосон ХБНГУ-ын Холбооны Гавъяаны загалмайн одон тус тус хүртэж байсан.
2003 Оросын Холбооны Тува Улсын Урлаг, соёлын гавъяат зүтгэлтэн
2003 Бавар муж улсын уншигчдын нэрэмжит шагнал

Ярилцлага унших

https://facebook.com/Galtaikhuu
http://galsan.info